Reklama
  • Czwartek, 12 maja 2016 (11:05)

    Osteoporoza. Jak zapobiegać i leczyć?

Jestem bardzo szczupła. Przez większość życia miałam niedowagę. Czy to prawda, że ludzie chudzi częściej chorują na osteoporozę?

Tak. Niska masa ciała jest rzeczywiście jednym z czynników zwiększających ryzyko tej choroby. A to dlatego, że osoby chude mają częs- to drobne kości albo bywają niedożywione. Ale to nie jedyny czynnik sprzyjający tej groźnej chorobie.

Reklama

Pozostałe to palenie papierosów (o 50 procent zwiększa ryzyko złamania kości biodrowej), niedobór witaminy D, częste picie alkoholu (w jednym i drugim przypadku pogarsza się wchłanianie wapnia). Eksperci wskazują również na genetyczne skłonności do osteoporozy.

Ludzie szczupli najczęściej łamią kości biodrowe, miednicę i nadgarstki. Otyli, rzadziej chorujący na osteoporozę, łamią zwykle główkę kości udowej lub przedramię.

Choruję na stawy i muszę miesiącami brać leki sterydowe. Mój reumatolog nie powiedział mi, że sterydy mogą powodować osteoporozę. Dowiedziałam się o tym od znajomej. A może ona przesadza?

Znajoma ma rację – wpływ sterydów na kości jest ogromny, istnieje nawet jednostka chorobowa zwana osteoporozą posterydową. Leczenie glikokortykosteroidami (hormonami nadnerczy) to najczęstsza przyczyna złamań u starszych osób. Z powodu rozmaitych chorób z towarzyszącym stanem zapalnym (np. autoimmunologicznych, jak łuszczyca, RZS, toczeń, polineuropatie) leczenie sterydami bywa konieczne.

Niestety, lista ich działań niepożądanych jest długa. Zmniejszają wchłanianie wapnia z jelit i zwiększają jego wydalanie z moczem (odbija się to nie tylko na kościach, ale również na zębach). Leki sterydowe powodują też zjawisko oporności na witaminę D (podczas ich zażywania badaj jej poziom raz na pół roku).

To nie wszystko. Syntetyczne hormony nadnerczy niekorzystnie wpływają na pracę przysadki mózgowej, przytarczyc oraz gruczołów płciowych. Prowadzi to do zahamowania wzrostu specyficznych komórek – osteoblastów. W efekcie wytwarza się mniej kolagenu typu I, czego skutkiem jest osłabienie kości.

O zgrozo, jedynie 15 procent chorych leczonych kortykosteroidami otrzymuje jednocześnie leki chroniące przed osteoporozą. Jeśli więc musisz brać sterydy, badaj kości, a w razie potrzeby proś swojego lekarza o receptę na bisfosfoniany.

Moja przyjaciółka wyczytała w kobiecym czasopiśmie, że na osteoporozę można umrzeć. To chyba niemożliwe?

Niestety, możliwe. Jak wynika z najnowszych badań, kobiety po 45. roku życia z powodu złamań związanych ze zrzeszotnieniem kości przebywają w szpitalach znacznie dłużej niż z powodu jakiegokolwiek innego schorzenia, nawet nowotworów piersi czy jajnika.

Najgroźniejszym skutkiem osteoporozy jest złamanie szyjki kości udowej lub kości w obrębie kręgosłupa. Prawie 20% chorych umiera w ciągu 5 lat od czasu urazu! Ponad połowa zostaje inwalidami.

Złamania nie tylko powodują ból (nawet po zagojeniu się kości), ale często zmuszają do długiego leżenia w łóżku. A to z kolei przyczynia się do rozwoju chorób układu krążenia (np. zakrzepicy) i zapalenia płuc.

Mam 56 lat, a od kilku cierpię z powodu nietrzymania moczu. Mój urolog twierdzi, że przyczyną może być osteoporoza. Dostałam od niego skierowanie na badanie gęstości kości. A co to może mieć wspólnego z moim problemem?

Profesor Chantale Dumoulin z uniwersytetu w Montrealu twierdzi, że wiele. U kobiet chorych na osteoporozę często występują złamania w obrębie trzonów kręgów lędźwiowych. Wtedy krążki międzykręgowe powodują ucisk na korzenie nerwowe w obrębie miednicy. Pogarsza to funkcjonowanie mięśni podtrzymujacych pęcherz i cewkę moczową, czego skutkiem może być nietrzymanie moczu.

Prof. Dumoulin przeprowadziła badania w grupie 46 kobiet po menopauzie, które borykały się z mokrymi epizodami. 23 panie poddano 12 zabiegom fizykoterapii wzmacniającej kręgosłup), pozostałym ich nie zlecono.

Wyniki potwierdziły związek między osteoporozą a nietrzymaniem moczu. U kobiet poddawanych zabiegom fizykoterapii liczba mokrych epizodów zmniejszyła się aż o 75 procent, zaś u pozostałych pań nie nastąpiła żadna poprawa.

Stwierdzono u mnie osteopenię. Czy są  leki, które mogą zapobiec osteoporozie?

Tak. Przed osteoporozą chronią witamina D i wapń. Powinnaś profilaktycznie zażywać co najmniej 1000 jednostek witaminy D dziennie lub więcej, zgodnie z instrukcją lekarza. Zalecaną dawką wapnia jest 500 do 1000 mg dziennie.

Jeśli chodzi o leki, które skutecznie hamują utratę wapnia z kości i zapobiegają ich rzeszotnieniu, najważniejsze są bisfosfoniany (ich zaletą jest to, że zażywa się je jedynie raz w tygodniu).

Słyszałam o zastrzykach, które naprawiają kości. Czy takie leczenie jest dostępne w Polsce?

Zastrzyki podskórne z parathormonem rzeczywiście dają doskonałe efekty. Dzięki nim skutki osteoporozy mogą nawet się cofnąć. Leki te nie są jednak refundowane (koszt miesięcznej kuracji zastrzykami – 2 tys. zł) i większość pacjentów nie może z nich skorzystać. Na razie nie ma szansy na refundację.

Jak obliczyć ryzyko złamań?

Internetowa ankieta określa ryzyko osteoporozy w ciągu najbliższych 10 lat.

To badanie możesz sobie zrobić sama. Wystarczy wpisać adres www.shef.ac.uk/FRAX/.

Do specjalnie przygotowanej ankiety wpisuje się wiek, płeć, kraj pochodzenia, wagę, nałogi, częstotliwość występowania osteoporozy w rodzinie… i wiele innych szczegółowych informacji. Na ich podstawie system FRAX® potrafi obliczyć ryzyko złamań u danej osoby, z bardzo dużą dokładnością.

To metoda diagnostyczna, której wykorzystywanie zaleca Światowa Organizacja Zdrowia (WHO). Badanie FRAX® powinnaś wykonać po czterdziestce, zanim jeszcze zaczniesz myśleć o zgłoszeniu się na densytometrię.

Na żywo

Zobacz również

  • Barbara, 60 lat Myślałam, że najlepszym sposobem na zapobieganie osteoporozie jest picie kilku szklanek mleka dziennie. Ponoć to nieprawda. Może jednak lepsze są suplementy wapnia? więcej

Twój komentarz może być pierwszy

Zapoznaj się z Regulaminem
Wypełnienie pól oznaczonych * jest obowiązkowe.