Reklama
  • Poniedziałek, 12 września 2016 (08:00)

    Jak przygotować się do zabiegu endoprotezoplastyki

Reklama

Sześćdziesięciodwuletnia pani Jadwiga leczyła się z powodu choroby zwyrodnieniowej stawu kolanowego od paru lat. Przeszła leczenie farmakologiczne, rehabilitację, blokady wew nątrzstawowe.

Metody te okazały się jednak nieskuteczne i choroba postępowała, powodując coraz większą niesprawność. Badania obrazowe potwierdziły duże zmiany zwyrodnieniowe. Pacjentkę zakwalifikowano do wymiany stawu kolanowego. Tzw. endoprotezoplastyka to rozległy, skomplikowany zabieg, w trakcie którego usuwa się część kości udowej i piszczelowej z uszkodzonymi strukturami stawu.

W to miejsce wszczepia się implant, którego zadaniem jest przywrócenie funkcji stawu. Mocuje się go w kości udowej i piszczelowej przy pomocy metalowych trzpieni i kleju zwanego cementem. Metalowe elementy implantów wykonane są z tytanu lub stopów kobaltowo-chromowych.

Powierzchnie stawowe – ze sztucznego tworzywa (polietylenu) o wysokiej odporności na ścieranie. Taka proteza, zależnie od rodzaju, waży ok. 500 g.

Obecnie dostępnych jest ponad 150 rodzajów protez. Są już nawet implanty specyficzne dla płci, bo kształt i proporcje kolan kobiecych różnią się od męskich.

Nie ma jednak badań, które wykazywałyby, że są one trwalsze i funkcjonalniejsze niż standardowo wstawiane dziś pacjentom implanty. Termin zabiegu endooprotezoplastyki wyznaczono pacjentce za sześć miesięcy. Dlatego poprosiła mnie o informacje, jak może najlepiej się do niego przygotować.

Przygotowania

Kwalifikacja. Anestezjolog kwalifikujący do znieczulenia wymagał będzie świeżych badań laboratoryjnych – nie starszych niż sprzed tygodnia (im są świeższe, tym lepiej).

Powinny obejmować morfologię, OB i CRP – wskaźniki stanu zapalnego, układ krzepnięcia, jonogram (sód, potas), parametry nerkowe (mocznik, kreatynina), enzymy wątrobowe (aspat, alat), grupę krwi.

Konieczne jest też wykonanie EKG. Pacjent po 50. r.ż. powinien zostać skonsultowany przez internistę, a w razie występowania innych schorzeń – również przez specjalistę.

Oddanie krwi na cele transfuzji. Podczas zabiegu istnieje ryzyko dużej utraty krwi i konieczności jej przetoczenia. Jeśli więc czas oczekiwania na zabieg jest dość długi, chory może zostać poproszony o jej oddanie. Jeśli natomiast czas do zabiegu jest za krótki lub pacjent z jakiegoś powodu nie może oddać krwi, może poprosić o to bliskich.

Sanacja jamy ustnej. Ze względu na wysokie ryzyko infekcji w czasie zabiegu i bezpośrednio po nim, pacjent powinien mieć dokładnie wyleczone zęby, aby zapobiec rozsiewowi bakterii z jamy ustnej. Odstawienie leków. Jeśli pacjent bierze leki przeciwpłytkowe zawierające kwas acetylosalicylowy lub klopidogrel, powinien je odstawić na 10 dni przed zabiegiem.

Leki przeciwkrzepliwe, jak acenokumarol czy warfaryna, powinny zostać odstawione kilka dni przed zabiegiem, a w tym czasie chory powinien dostawać zastrzyki z heparyny drobnocząsteczkowej. Nowsze leki, jak dabigatran czy rywaroksaban, należy odstawić na dobę wcześniej.

Również w tej sytuacji należy pamiętać o heparynie. Inne leki stosowane z powodu innych chorób należy przyjmować normalnie, a w dniu operacji połknąć je, popijając niewielką ilością wody.

Normalizacja wagi. Aby zwiększyć żywotność protezy i zmniejszyć ryzyko jej uszkodzenia, należy zad bać o właściwą masę ciała (BMI).

Ogólna sprawność. Jest istotna, bo pomoże lepiej przetrwać okres pooperacyjny. Ważna jest zwłaszcza siła górnych partii ciała, która po zabiegu będzie znacznie obciążona, gdy pacjent poruszał się będzie o kulach lub przy pomocy balkonika.

Uwaga! Z im wyższego poziomu sprawności startujemy, tym mniejsza niesprawność po operacji. Funkcjonowanie po zabiegu. Podczas rekonwalescencji, która może trwać kilka miesięcy, pacjent ma ograniczoną sprawność. Dlatego warto wcześniej zadbać o ułatwienia w domu: przestawić niektóre meble, dostosować łazienkę i sypialnię, usunąć dywany i kable mogące spowodować upadek.

Rodzaje endoprotez

Zależnie od stopnia uszkodzenia naturalnego stawu, wybrać można jedną z trzech głównych rodzajów protez.

Kondylarna. Stosowana przy niezbyt nasilonych zmianach, gdy zachowane są więzadła krzyżowe i poboczne; zastępuje wyłącznie uszkodzone powierzchnie stawowe.

Półzwiązana. Wskazana przede wszystkim w przypadku uszkodzenia powierzchni stawowych i więzadeł; taka proteza umożliwia wykonywanie ruchów rotacyjnych oraz zginania i prostowania.

Związana. Obecnie rzadko wykorzystywana; umożliwia wykonywanie wyłącznie ruchów zginania i prostowania.

Możliwe powikłania pozabiegowe

Ze względu na inwazyjność zabiegu, po endprotezoplastyce stawu kolano wego mogą wystąpić powikłania. Większość z nich daje się na szczęście skutecznie leczyć. Zalicza się do nich:

– złamanie: podczas zabiegu (zdrowej części kolana) lub pozabiegowe (kości w pobliżu protezy) – może zaprzepaścić efekt operacji. Dlatego pacjent po za biegu musi na siebie bardzo uważać;

– zmiana długości kończyny: zarówno skrócenie, jak i wydłużenie bywa przy padkowe. Zwykle jest jednak efektem świadomej decyzji, mającej na celu stabilne osadzenie protezy w kości;

– infekcja: może dotyczyć tylko rany, ale także tkanek położonych głębiej, a nawet kości. Zazwyczaj wystarczy wtedy antybiotykoterapia, ale niekiedy konieczne jest usunięcie protezy;

– zakrzepica żył kończyny: wynikająca z unieruchomienia. Źle leczona, mo że skutkować zatorowością płucną.

– zesztywnienie stawu: związane ze stwardnieniem tkanek miękkich wokół sztucznego stawu;

– obluzowanie protezy: jeśli do niej dojdzie, konieczna jest ponowna operacja.

Życie na gorąco

Zobacz również

  • Konsultacja jest niezbędna, gdy dokuczają ci stawy. Lekarz obejrzy bolące miejsca, ale wiele informacji musisz mu przekazać sama. Podstawą jest szczegółowy wywiad z pacjentem i analiza wyników... więcej

Twój komentarz może być pierwszy

Zapoznaj się z Regulaminem
Wypełnienie pól oznaczonych * jest obowiązkowe.