Reklama
  • Czwartek, 23 czerwca 2016 (13:00)

    Endoproteza stawu kolanowego

Gdy leki i rehabilitacja nie przynoszą poprawy, zniszczony staw można zastąpić protezą. Czego się spodziewać, idąc na zabieg?

Reklama

Niedawno zgłosiła się do mnie pani Iwona (50). Pacjentka od lat cierpi na zwyrodnienie stawu kolanowego w prawej nodze. Przyszła z silnym bólem i znacznym usztywnieniem nogi.

Pani Iwona żaliła się, że leki i rehabilitacja już nie pomagają. Zleciłem badanie RTG. Wykazało zwyrodnienie w zaawansowanym stadium. Uznałem, że konieczne jest wszczepienie endoprotezy, czyli inaczej alloplastyka.

To najbardziej radykalna metoda leczenia stawów

W zależności od stopnia zwyrodnienia może być całkowita albo częściowa. Endoproteza całkowita oznacza wymianę całego stawu kolanowego. Przed taką operacją wykonuje się badania krwi i moczu, EKG (osoby po 40. roku życia) oraz RTG klatki piersiowej (nie wcześniej niż pół roku przed zabiegiem).

Chorzy na tarczycę w badaniu krwi powinni mieć oznaczony poziom hormonów tarczycy (TSH, FT3, FT4). Należy też zaszczepić się przeciw żółtaczce typu B, a osoby leczące się z powodu chorób serca i krążenia muszą na 10 dni przed zabiegiem odstawić leki zmniejszające krzepliwośc krwi.

Trzeba też wyleczyć zęby, ponieważ bakterie zlokalizowane w jamie ustnej mogą się przemieścić. A gdy wda się zakażenie, trzeba będzie usunąć protezę. Osoby otyłe powinny pozbyć się nadprogramowych kilogramów, nadwaga może przyspieszać zużywanie się endoprotezy.

Zalecane jest wykonywanie ćwiczeń wzmacniających mięśnie nóg i rąk, co przyspieszy powrót do sprawności po zabiegu.

Dzień przed operacją podaje się antybiotyki i heparynę, która zapobiega zakrzepom. W dniu zabiegu nie wolno nic jeść ani pić. Anestezjolog stosuje znieczulenie, najczęściej rdzeniowe, czyli od pasa w dół. Zabieg wymaga wykonania cięcia na skórze kolana (20–25 cm) i trwa zazwyczaj od godziny do dwóch.

Po jego zakończeniu przez 2 dni w kolanie pozostaje dren, który zapobiega tworzeniu się krwiaka. Po 3–7 dniach chory jest wypisywany do domu, w zależności od postępów w rehabilitacji oraz zastosowanej protezy. Wcześniej pod nadzorem fizjoterapeuty wykonuje odpowiednie ćwiczenia usprawniające oraz uczy się chodzić o kulach.

Podczas zabiegu istnieje ryzyko wielu powikłań, takich jak złamania kości udowej, piszczelowej lub rzepki.

Wzrasta też prawdopodobieństwo zakrzepicy, dlatego chorym podaje się leki zmniejszające krzepliwość krwi. Może też dojść do infekcji bakteryjnej, dlatego po operacji należy na siebie szczególnie uważać, unikać przeziębień i zakażeń dróg moczowych.

Mogą zdarzyć się także reakcje alergiczne

Niewłaściwe osadzenie lub nieodpowiednie obciążanie endoprotezy prowadzi czasem do jej zwichnięcia. Proteza stawu kolanowego wystarcza średnio na 15–20 lat, w tym czasie ulega zużyciu i obluzowaniu w stosunku do otaczających ją kości.

Wtedy trzeba wstawić nową endoprotezę, a wcześniej uzupełnić ubytki kości mrożoną tkanką kostną lub tworzywem kościozastępczym albo użyć specjalnych podkładek do endoprotez. Wszczepienie endoprotezy kolana jest wykonywane w ramach NFZ.

Czas oczekiwania, szacowany średnio na kilka lat, zależy od placówki. Warto sprawdzić terminy w bezpłatnej infolinii kolejkowej przy każdym wojewódzkim NFZ. Zabieg można też wykonać prywatnie. Sama operacja kosztuje kilkanaście tysięcy złotych, bez implantu. Jego cena, w zależności od rodzaju, waha się od 5 do 9 tys. złotych.

Warto wiedzieć

WAŻNE! Endoproteza może być wykonana z różnych materiałów, np. ze stopów metali (żelaza, niklu, chromu, tytanu) lub z ceramiki i polietylenów.

W czasie wykonywania codziennych czynności uważajmy, by nie przeciążyć operowanej nogi.

Spanie. Układajmy się na plecach lub na zdrowym boku. Nie wkładajmy poduszki pod operowane kolano, bo może dojść do przykurczu. Pamiętajmy, by wstawać z łóżka po stronie nogi operowanej: przysuńmy się do brzegu, opuśćmy nogę z endoprotezą i, podpierając się rękami, usiądźmy. Dołączmy drugą nogę i obie postawmy na podłodze.

Rehabilitacja po zabiegu

Skuteczność zabiegu zależy w znacznej mierze od ćwiczeń.

Już dzień po zabiegu pacjent może zginać kolano za pomocą specjalnej szyny. Tego samego dnia chory wstaje, wspierając się na ramieniu rehabilitanta. Po kilku dniach porusza się samodzielnie, korzystając z balkonika lub kul. Do 12. tygodnia po zabiegu chory powinien unikać ciężkich prac domowych i długiego stania. W łagodzeniu bólu pomogą okłady z lodu.

Siedzenie. Unikajmy krzyżowania nóg i nie zakładajmy nogi na nogę. Starajmy się nie siadać na niskich krzesłach czy tapczanach, aby nie zginać nadmiernie stawu kolanowego. Zanim wstaniemy z krzesła, przesuńmy się ku przodowi siedziska i podeprzyjmy rękami. Następnie przenieśmy ciężar ciała na zdrową nogę.

Zdaniem specjalisty

Zwyrodnienie stawu zaczyna się od uszkodzenia chrząstki stawowej, która nie jest unerwiona ani ukrwiona. To dlatego chory przez długi czas nie odczuwa bólu. Jednak im wcześniej wykryjemy niekorzystne zmiany, tym większa szansa na mniej inwazyjne leczenie.

W początkowej fazie pomagają leki wzmacniające chrząstkę stawową, rehabilitacja i fizykoterapia, np. pole magnetyczne lub jonoforeza. Zmiany zwyrodnieniowe mogą dotknąć każdego, w każdym wieku. Dlatego dbajmy o stawy na co dzień. Unikajmy nadwagi i siedzącego trybu życia. Stawy potrzebują ruchu!

Nadwaga. Pozbądźmy się zbędnych kilogramów. Zmniejszy to ryzyko zwyrodnień aż o 40 proc.

Dźwiganie. Nie podnośmy z ziemi ciężkich przedmiotów na wyprostowanych nogach. Kucnijmy!

Dieta. Powinna być bogata w selen (orzechy brazylijskie, soczewica, ryby morskie) oraz kolagen (nóżki wieprzowe, ryba w galarecie, galaretki owocowe).

Kąpiel. Lepiej korzystać z prysznica niż z wanny i myć się w pozycji stojącej. Można też użyć krzesła o odpowiedniej wysokości, żeby nie zginać nóg. Do brodzika wchodźmy najpierw operowaną nogą, dopiero po niej dostawmy zdrową. Jeśli korzystamy z wanny (koniecznie wyposażonej w matę antypoślizgową), nie siadajmy na jej dnie, tylko na krześle rehabilitacyjnym lub regulowanym siodełku nawannowym.

Rodzaje endoprotez

✔Cementowane. Stosuje się je u osób starszych, które mają zniszczone kości, np. wskutek osteoporozy. Do ich połączenia z kością używa się specjalnego cementu kostnego.

✔Bezcementowe. Mogą być wkręcane albo wciskane do kości. Są pokryte specjalną substancją, która ułatwia zrastanie się z kością. Ważne jest tu odpowiednie osadzenie elementów protezy, by zachować oś ruchu, ponieważ nawet niewielkie odchylenie może powodować wczesne obluzowanie i konieczność wymiany endoprotezy.

Zobacz również

  • Z powodu haluksów mam zdeformowane stopy. Zastanawiam się nad operacją, ale koleżanki mnie zniechęcają. Podobno jest bardzo bolesna, trudno się po niej wraca do formy, a haluksy i tak odrastają.... więcej

Twój komentarz może być pierwszy

Zapoznaj się z Regulaminem
Wypełnienie pól oznaczonych * jest obowiązkowe.